سیاسـه‌تـی رۆحـانی ، راسـت یـان درۆ؟
ئێوه‌و ئه‌م پێناسه‌ كورته‌:

١ـ ئه‌گه‌ر له‌ رووداو و كه‌ین و به‌ینه‌كانی ناو بازنه‌ی  ده‌سه‌لاتی ئاخوندی و پێوه‌ندی به‌ ده‌سه‌لاته‌كانی ناوچه‌یی و جیهانی دا له‌ هه‌ستیاری به‌ دوور بین و به‌ له‌سه‌ره‌خۆیی و خۆراگرییه‌وه‌ له‌سه‌ر بنه‌ماكانی باوه‌ڕ و بۆچوونی سیاسی، ده‌بێ له‌ خاڵه‌كانی سه‌ره‌كی مافی نه‌ته‌وه‌یی كورد پارێزگاری بكه‌ین .

٢ـ دژكرده‌وه‌ی شیاو و لوژیكی له‌به‌رانبه‌ر هه‌ر جۆره‌ رووداوێك سه‌باره‌ت به‌ هه‌ر لایه‌نێك ره‌چاو بكه‌ین.

٣ـ ئه‌و پێناسانه‌ بۆ به‌ره‌ی لاو و لایه‌ن و هێزه‌ سیاسیه‌كان شی بكه‌ینه‌وه‌ و هه‌مووان بۆ خۆ به‌دوور گرتن له‌ فێله‌كانی رژیم ئاماده‌ و ئاگادار بكه‌ینه‌وه‌. 

له‌به‌رچاو گرتنی خاڵه‌كانی سه‌ره‌وه‌ ده‌رگاكانی رۆشنگه‌ری بۆ به‌ره‌ی خه‌باتكارانی نوێ ده‌كرێته‌وه‌. متمانه‌ نه‌كردن به‌ فێڵه‌كانی ٣٤ ساڵه‌ی ئه‌و رژیمه‌ و دوش دامان له‌ به‌ڵێنه‌ درۆ و بێ بنه‌ماكانی خۆی ئه‌بێته‌ خاڵی ده‌سپێكردنی هیواداری نه‌ته‌وه‌یی له‌ ده‌ربازبوون له‌ به‌ندی نه‌زانی و سته‌مگه‌ری. 

هێره‌می ده‌سه‌لات له‌ ئێراندا له‌سه‌ر بنه‌مای ئیدئۆلۆژی هروژمكه‌ری شیعه‌ی دوانزده‌ ئیمامی ویلایه‌تی فه‌قیه‌  و له‌سه‌ر حاشاكردن له‌ هه‌موو لایه‌ن و بیروباوه‌ڕه‌كانی تر و داسه‌پاندنی رای كه‌سێك به‌سه‌ر هه‌موواندا دامه‌زراوه‌ و چۆته‌ پێش كه‌ به‌م شێوه‌یه‌یه‌: 

تێكه‌لاوی و په‌یوه‌ندی هاوته‌ریب و جاروبار هاوشێوه‌ی دامه‌زراوه‌ و باڵه‌كانی ده‌سه‌لاتی ناوخۆیی رژیم و جێگۆركێ و دامه‌زراندنی  كه‌س و ئه‌ندامه‌كانی له‌هه‌موو به‌شه‌كانی ده‌سه‌لات به‌ شێوه‌ی به‌رده‌وام و بگۆڕ له‌ شوێن و كاتی جۆراوجۆردا بۆته‌ هۆی ئه‌وه‌ی هاوكارییه‌كی نه‌هێنی و یه‌كریز له‌ناو حكوومه‌ت دا و له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و بازنه‌یه‌شدا به‌ رۆاڵه‌ت نه‌سازان و مشت و مرێك دیار بێت. 

به‌هره‌ وه‌رگرتن له‌ كه‌سانی ناو بازنه‌ی ده‌سه‌لات له‌ دامه‌زراوه‌كانی جۆراوجۆر و به‌ كارهێنانیان له‌ شوێن و پۆست و مه‌سئولیه‌تی تردا باوه‌ بۆ نمونه‌ بوونی شۆڕای پاراستنی قانونی بنه‌ڕه‌تی و دامه‌زراوه‌ ئه‌منیه‌تیه‌كان و هێزی دادوه‌ری و به‌رگری له‌ رژیم له‌ هه‌موو ئیداره‌ و دامه‌زراوه‌كاندا هۆی ئه‌وه‌ی كه‌سانی نوێ و بیرجیاواز له‌ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی ده‌سه‌لات دا نه‌توانن بێنه‌ ناو حكوومه‌ته‌وه‌. 

 

بۆ وێنه‌:

ئه‌ندامانی شۆڕای پاراستنی یاسای بنه‌ڕه‌تی (شۆرای نیگه‌هبان) دوانزه‌ كه‌سن كه‌ ٦ كه‌سیان ئه‌بێت له‌ ئاخونده‌كان بن و له‌ لایه‌ن وه‌لی فه‌قیهه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێن. شه‌ش كه‌سی تر به‌ راسپارده‌ی وه‌لی فه‌قیه له‌ لایه‌ن مه‌جلیسی شۆرای ئیسلامی به‌ ده‌زگای ده‌سه‌لاتی وه‌لی فه‌قیه ئه‌ناسێندرێن. به‌رپرسی ئه‌و شۆڕایه‌ له‌ لایه‌ن خامنه‌ییه‌وه‌ هه‌ڵده‌بژێردرێت و ئه‌وانی تریش به‌ بێ مۆڵه‌تی ئه‌و ناتوانن له‌و شۆڕایه‌ دابن. 

پالاوتن و ئه‌رێنی بۆ به‌كارگرتنی هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ ده‌یانهه‌وێ بچنه‌ مه‌جلیسی شۆڕای نیگه‌هبان، مه‌جلیسی شۆڕای ئیسلامی، كۆگای لێكدانه‌وه‌ی قازانجه‌كانی رژیم، مه‌جلیسی خوبره‌گان، دادوه‌رانی دادگاكان، كاندیده‌كانی سه‌رۆك كۆماری، شۆڕای شار و دێ، به‌رپرس و به‌رێوه‌به‌رانی دامه‌زراوه‌كانی ده‌وڵه‌تی و حكوومه‌تی، ئیمام جومعه‌كان و ... هتد، له‌ لایه‌ن وه‌لی فه‌قیه و ده‌زگای به‌یت و ده‌ست و پێوه‌نده‌كانی ژێر ده‌سه‌لاتی ئه‌و دا و به‌ حوكم و فه‌رمانی  ئه‌و ئه‌نجام ئه‌درێت.  بۆیه‌ نابێت باوه‌ر به‌و كۆمیدیایه‌ بكرێت كه‌ ئه‌ڵێت ره‌خنه‌گرانی راسته‌قینه‌ و لایه‌نه‌كانی دژواز ئه‌توانن بچنه‌ ناو بازنه‌ی ده‌سه‌لاتی رژیمه‌وه‌. 

له‌م نێوه‌دا پرسیارگه‌لێك له‌سه‌ر به‌ڵێن و پروپاگه‌نده‌كانی حه‌سه‌ن رۆحانی دێته‌ پێش كه‌ به‌ ناسینی چوارچێوه‌ی ده‌سه‌لاتی ویلایه‌تی فه‌قیه وه‌لامێكی باشمان بۆ ئه‌و پرسیاره‌ ده‌ست ئه‌كه‌وێت. 

به‌لام بۆ هه‌ندێك كه‌س و لایه‌ن له‌ ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی ئێراندا ئه‌بێت روون بكرێته‌وه‌ كه‌ ده‌وڵه‌تی رۆحانی تا چ راده‌یێك ئه‌توانێ له‌ ڕاگرتنی رووكه‌شی دروشمه‌كانی دا خۆ راگرێت. 

پێناچێت كه‌ ئه‌و دیوی سیاسه‌تی نه‌رمشی قاره‌مانانه‌ی ئاخوند خامنه‌یی كه‌ به‌ ئه‌ندامانی ده‌وڵه‌تی رۆحانی راسپێردراوه‌، ده‌رئه‌كه‌وێت و هه‌ر له‌و رۆژانه‌دا كه‌ ئیعدامه‌كان به‌ره‌وسه‌ر چوون دیاره‌ كه‌ ده‌وڵه‌تیش وه‌كوو دیكه‌ی باڵه‌كانی رژێم گوێرایه‌لی ده‌زگای وه‌لی فه‌قیهه‌. 

رۆحانی ناتوانێ له‌ بۆچوون وكاركردی دامه‌زراوه‌ و ئورگانه‌كانی لایه‌نگری وه‌لی فه‌قیهدا ده‌ست تێوه‌ربدات و وه‌رچه‌رخانێك به‌دی بهێنێت.  بۆیه‌ ئه‌بێ بپرسین به‌ڵێنی ئازادكردنی زیندانیانی سیاسی ، كردنه‌وه‌ی كه‌شی سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی له‌ ناوخۆدا و كه‌م كردنه‌وه‌ی فشاری ئابووری و سیاسی و له‌سه‌ر خه‌ڵك به‌ چ گه‌ره‌نتیه‌ك و له‌سه‌ر ئه‌ساسی كام چوارچێوه‌دا ده‌سه‌لات هێناویه‌تی به‌ر باس.  وادیاره‌ ئینعتاف له‌ سیاسه‌تی ده‌ره‌كی  و سه‌ركووت له‌ناوخۆدا و بلاوپێكردنی بابه‌تی ته‌سلیم بوون له‌به‌رانبه‌ر وه‌لی فه‌قیه له‌ هه‌موو بواره‌كاندا، هاوكاته‌ له‌گه‌ڵ خولێكی تری فێڵبازی رژیم له‌ بواری سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ و ناوخۆدا.  به‌ بلاوپێكردنی گومانی ئه‌گه‌ری روودانی شه‌ڕ و ترساندنی  خه‌ڵك له‌ هێرشی نیزامی بێگانه‌ و مه‌ترسی چه‌ند پارچه‌ بوونی ئێران و به‌و پێیه‌ش ئه‌گه‌ری شه‌ڕی ناوخۆ و لێقه‌وماویی و نه‌مانی ئاسایش هاوشێوه‌ی ئه‌و كاره‌ساته‌ی كه‌ له‌ سوریا و عێراق و ئه‌فغانستان دا ئه‌یبینین،  هه‌موو بڕیاره‌ نابه‌جێكان و سه‌ركووته‌ نامرۆڤانه‌كانی خۆیان پێ پاساو ئه‌ده‌نه‌وه‌ و به‌سه‌ر خه‌ڵك دا ئه‌و حوكمه‌ ده‌سه‌پێنن كه‌ په‌یره‌و نه‌كردن له‌ سیاسه‌ته‌كانی وه‌لی فه‌قیه و ده‌وڵه‌ته‌كه‌ی به‌رانبه‌ره‌ له‌گه‌ڵ شه‌ڕ و فه‌قیری و لێك پچرانی وه‌لات و له‌ حالێكدا به‌رده‌وام خه‌ڵك بۆ سه‌بر و له‌خۆبردوویی بانگهێشت ئه‌كه‌ن هاوكات  سیاسه‌تی ملیتاریزه‌ كردنی هه‌موو لایه‌نه‌كانی ژیانی خه‌ڵك و وه‌لات درێژه‌ پێ ئه‌ده‌ن و دروشمی دیموكراسی سه‌رچاوه‌گرتوو له‌ سندووقه‌كانی ده‌نگدان و بزووان له‌ چوارچێوه‌ی قانوون له‌ لایه‌ن رێفۆرمخوازه‌كانه‌وه‌ ته‌بلیغ و دووپات ئه‌كرێته‌وه‌. 

دوایی بابه‌ته‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ حه‌سه‌نی رۆحانی له‌ خاته‌می لێو به‌ بزه‌تر و ناكارامه‌تره‌. ئه‌و بزانه‌ی كه‌ به‌ سته‌ملێكراوی خه‌ڵكی لێقه‌وماو و له‌ناو به‌ندی ئێراندا ئه‌نه‌خشێن. 

ناوه‌نده‌كانی نیزامی و ئه‌منیه‌تی ژێر چاودێری ده‌زگای به‌یت وه‌كوو سپا و به‌سیج و هێزی ئینته‌زامی و نوێنه‌رانی مه‌جلیس و باڵی نادادوه‌ری له‌ هه‌ڵوێسته‌كانی خۆیان دواناكێشن و مۆڵه‌تی هه‌ر كارێك ناده‌ن به‌ ده‌وڵه‌ت رۆحانیش جیا له‌و چوارچێوه‌ و سیستمه‌ نییه‌، بۆیه‌ له‌ ئێستادا سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی ده‌وڵه‌تی رۆحانی له‌سه‌ر بنه‌مای هێوه‌ر بوونه‌وه‌ له‌ بابه‌تی ناوكه‌یی بۆ كرینی كاتی زیاتره‌ و دروشمه‌كانی رووكه‌ش داریشی بۆ نائومێد كردن و بێ هیواكردنی خه‌ڵكه‌ له‌ رووخانی رژیم . به‌ته‌مان بۆ ٨ ساڵی تر خه‌ڵك و كۆمه‌ڵگای جیهانی به‌ بزه‌ و قه‌شمه‌ریی پێكردن فریو بده‌ن و ماوه‌ی ده‌سه‌لاتی وه‌لی فه‌قیه درێژ بكه‌نه‌وه‌ و جێ پێی خۆیان له‌ناوچه‌كه‌دا قایم بكه‌ن. بێ ئاگا له‌وه‌ی به‌ره‌ی نوێ له‌سه‌ر بنه‌مای ئه‌زموونی خه‌باتكاران و به‌ وریاییه‌وه‌ له‌داهاتوودا به‌یتی جاڵجاڵۆكه‌ دا ئه‌رمێنن. 

دیاره‌ ئه‌گه‌ر ئینعتاف و كشانه‌وه‌ له‌هه‌ر كام له‌ بواره‌كانی سیاسه‌تی ناوخۆیی و ده‌ره‌وه‌ دا رووبدات به‌ مانای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خه‌ڵك و كۆمه‌ڵگای جیهانی هه‌نگاوێكیان به‌ره‌و پێش نه‌ناوه‌. به‌ هیوای ئه‌و رۆژی هه‌نگاوه‌كانی خێرا و قایمی خه‌ڵك و كۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی ئه‌و پێكهاته‌ شوومه‌ له‌ رۆژهه‌لاتی ناوین دا ناچار بكات به‌ كشانه‌وه‌ی به‌رده‌وام و له‌ناوچوونی هه‌تایی.  

www.aljazeera


ڕێکه‌و 2013-11-29 07:44:44
به‌شی ( وتار )







سیاسی