كـــرانەوەی مـــەدرەسەكان و كــێشە و گـــرفتی خــوێندكاران
بە كۆتایی هاتنی وەرزی هاوین و دەستپێكی وەرزی پاییز صورةجارێكیتر خوێندكاران خۆیان بۆ ساڵێكیتری خۆێندن ئامادە دەكەن و بە گرۆ تینێكی زۆرەوە روو لە خوێندنگاكان دەكەن. بەڵام خوێندكاران لە ئێران بە گشتی و لە كوردستان بە تایبەتی بەرەو رووی كێشەو گرفتی زۆر دەبنەوە، هەر لە كەمی قۆتابخانەكانەوە بگرە تاكوو نەبوونی  ئیمكاناتی خۆێندن و خوێندنگاكان. ئەگەر بمانەوێت ئاورێك لە كەمییەت و كەیفیەتی خۆێندن لە دوای هاتنە سەر كاری رژێمی ئاخوندی لە ئێران بدەینەوە دەبینین كە ئاستی زانست و فێربوون  تا رادەێكی زۆر دابەزیوە و خوێندكاران لە ئێران لە جیاتی ئەوەیكە فێری عیلم و زانستی سەردەمیانە ببن و كتێبەكانیان بە زانستی رۆژ تەیار كرابێت، ناچار دەبن كە مێژووی ئیمامانی شێعە و چۆنیەتی ژیانی ئاخوندەكانی زاڵ بەسەر ئێراندا بخوێنن. هەر وەك دەزانین منداڵان لە تەمەنی چوار ساڵیدا و بگرە كەمتریش لە ووڵاتانی رۆژئاوایی و ئەو وڵاتانەی كە پێشكەوتوون دەنێردرێنە رەوزە و دواییش قۆتابخانەی سەرەتایی و هەر لەو تەمەنەدا بە عیلم و زانستی پێشكەوتووانە ئاشنا دەبن و خۆیان بە خوێندنی سەردەمیانە تەیار دەكەن. بەڵام لە ئێران دەبێت لە سەرەتای وەرزی خوێندنەوە لە خەمی كەمی مەدرەسەكان و نەبوونی پێداویستی خوێندن و مەدرەسەكاندا بن ئەمە سەرەرای ئەوەیە كە هەر ساڵە و بە دەیان جار بە بیانووی جۆراوجۆر پووڵ لە بنەماڵەی خوێندكاران وەردەگیردرێت بە بیانوی نوێژەی كردنەوەی مەدرسە و دابیت كردنی كەرەستەی پێویست بۆ خوێندكاران، بەڵام  كەس نازانێت كە ئەو پووڵە لە كوێ و لە چیدا سەرف دەبێت.  دەبێت ئاماژە بەوەش بكەین كە ئەو گرفتانە تەنیا بەرەو رووی خوێندكارە هەژارەكان دەبێتەوە چونكوو منداڵانی بەرپرسان و چینی دەوڵەمەند نەتەنیا لە مەدرەسە تایبەتیەكان دەرس دەخوێنن بەڵكوو مۆعەلمی تایبەتیشیان بۆ دەگیردرێت و بە پووڵ و ئیمكاناتی خەڵكی ئێران رەوانەی وڵاتانی دەرەكی دەكرێن. ئەگەر ئاورێك لە ئاماری كانگا و مەعدەنەكانی ژێر زەوینی و سەر زەوینی لە ئێران بدەینەوە دەبینین كە ئێران یەكێكە لە وڵاتانی دەوڵەمەند لە بواری كانگاگەلێك وەك نەوت، گاز و زێر و ...هتد، بەڵام داهات و ئیمكاناتی ئەم وڵاتە بە جێگای ئەوەیكە سەرفی خەڵكی ئێران بكرێت و كێشەو گرفتەكانی خەڵكی هەژارە پێ چارەسەر بكرێت، سەرفی پشتیوانی تیرۆریسمی دەرەكی وەك حیزبۆڵای لۆبنان و گروپە شێعەكانی عێراق و سوریە دەكرێت و بە سەروەت و سامانی خەڵكی ئێران مەزاری ئیمامانی شێعە لە وڵاتانی دەرەكی نوێژەن دەكرێتەوە و گروپە ئیسلامیە تۆندرەوەكانی پێ تەیار دەكرێت، ئەمە لە حالێكدایە كە زۆرینەی خەڵكی ئێران لە ژێر هێڵی هەژاریدا ژیان بەسەر دەبەن و خوێندكاران بە جیگای ئەوەیكە لە فكری خوێندن و سەوادئاموزیدا بن دەبێت لە فكری بژێوی ژییانیان بن و وەك دەبینین زۆربەی خوێندكارانی بنەماڵە كەم داهات و هەژارەكانی كۆمەڵگای ئێران ناچارن لە دوای خوێندن لە سەر شەقامەكان و لەسەر كارە سەخت و تاقەت پرۆكێنەكاندا پارویك نان بۆ خۆیان و بنەماڵەكانیان پەیدا بكەن.  بە پێی راپۆرتەكان بۆ هەر بنەماڵەێكی چوار كەسی 1 میلیۆن و 500 هەزار تمەن پێویستە تەنیا بۆ دابین كردنی ژیانی رۆژانەیان لە مانگێكدا لە كاتێكدا حەقدەستی هیچ كرێكارێك لە ئێران لە 500 هەزار تمەن تێ ناپەرێت و هەر بە گوێرەی ئامارە فەرمییەكانی رژێمی ئاخوندی ناوچە كوردنشینەكانی ئێران زۆرترین رێژەی بێكارییان تێدایە و خەڵكی كوردستان ناچارن بۆ دۆزینەوەی كار روو لە شارەكانیتری ئێران بكەن و یان شان بدەنە ژێر كۆلی قورسی سەر سنوورەكان و كۆڵبەری بكەن كە ئەوەش بۆ خۆی كێشەێكیتری خەڵكی كوردستانە. لە بواری ئیمكاناتی مەدرەسەكانیشدا بە تایبەت لە كوردستان دەبێت بڵێین كە ئاستی ئەو مەدرەسانە لە خرابتریترین ئاستی خۆیدایە و هەر ساڵە بە هۆی نەبوونی ئیمكانات بە تایبەت لە وەرزی زستان چەندین حاڵەتی دڵتەزین بەرەو رووی خوێندكاران دەبێتەوە وەك دارمانی مەدرەسەكان و ئاور گرتنی كەرەستەی گەرم كردنەوەی كلاسەكانی دەرس وەك ئەوەیكە لە 15ی سەرماوەزی ساڵی 91 لە یەكێك لە مەدرەسەكانی ناوچەی سەرپیرانشار( شیناوێ) روویدا و بە هۆی ئاور گرتنی پۆلی دەرسی كچە خوێندكارانی ئەو گوندەوە 29 قۆتابی تووشی رووداوی سوتان بوون و دوو كچە خوێندكاریش گیانیان لە دەست دا و تاكوو ئێستاش بە تێپەر بوونی نزیك بە دوو ساڵ لەو روداوە و وەعد و بەڵێنی بەرپرسانی رژێمی ئاخوندی لەمەڕ چارەسەر كردنی كچە سووتاوەكانی مەدرەسەی شیناوێ و داواكاری چەندین جارەی ئەو خوێندكارانە  هیچ ئاورێكیان لێ نەدراوەتەوە . هەر لە بەرەبەری ساڵی نوێی خوێندن بەرپرسی ئیدارەی پەروەردە و بارهێنانی ناوچەی نایسەری سنە رایگەیاند كە بۆ 5400 خوێندكاری ئەو ناوچەیە تەنیا 9 مەدرەسە بوونی هەیە و ئەوەش وای لێیان كردووە كە مەدرەسەكان بە شێوەی دوو شیفت كار بكەن و لە هەر كلاسێكی 12 مەتریدا 40 خوێندكار دەرس بخوێنن كە ئەمە بە وتەی شارەزایانی بواری پەروەردە تەئسیری خراپی لەسەر خوێندكاران دەبێت و خوێندكاران بە باشی ناتوانن كەڵك لە تواناكانی خۆیان وەر بگرن و مامۆستایانیش ناتوانن وەك پێویست بە ئەركی خۆیان هەڵسن و خوێندكارانیان بار بێنن. كەمی مەدرەسە و زۆری خوێندكاران لە پارێزگا كوردنشینەكان لە حاڵێكدایە كە لە پارێزگای ئازەربایجانی رۆژهەڵات 86 مەدرەسە بوونی هەیە و تەنیا لە 10 مەدرەسی خوێندكاران دەرس دەخوێنن وز بە وتەی بەرپرسی ئیدارەی پەروەردە و بارهێنانی ئەو پارێزگایە ساڵی نوێی خوێندن لە حاڵێكدا دەست پێ دەكات كە كەمی قۆتابخانە هەیە وپۆلەكانی خوێندن جەنجاڵن.بۆ پشتراست كردنەوەی غەیرە ئیستاندارد بوونی مەدرەسەكان سەرۆكی ناوەندی لێكۆڵینەوەی سووتان لە ئێران رایگەیاندووە كە لە 150 هەزار مەدرەسە كورەی نەوتی بوونی هەیە كە مەترسی هەیە ودەتوانێت ببێت بە هۆی خۆڵقاندنی كارەساتێك و دەبێت بنەماڵەی خوێندكاران لە خەمی رۆڵەكانیاندا بن. ئەوەش لە كاتێكدایە كە كەسی سووتاو هیچ كات چارەسەر ناكرێت و پێستی سووتاو هیچ كات دەرمان ناكرێت. كێشەو گرفتی خوێندن تەنیا بۆ خوێندكاران نیە و چینی دڵسۆزی مۆعەلمینیش لەم كێشانە بێ نسیب نین و مۆعەلمین سەرەرای ئەوەیكە دەبێت هەموو هەوڵی خۆیان بخەنە گەر بۆ فێركردن و بارهێنانی خوێندكاران  دەبێت لەم هەل ە مەرجە ئالۆزەی ئابوری ئێران لە فكری بژێوی ژیانی خۆیان و بنەماڵەكانیان بن  و زۆربەی مۆعەلمین ناچارن هەم وانە بڵێنەوە  و هەمیش كار بكەن چونكوو ئەو حەقدەستەی كە وەریدەگرن پێداویستیەكانی ژیانیان پڕناكات. لە حالێكدا دامەزراندنی مامۆستایانیش بە شێوەی قەراردادی كێشەێكیترە كە بەرەورووی ئەو چینە زەحمەتكێشەی كۆمەڵگا دەبێتەوە. لێرەدا دەبێت پرسیار لە بەرپرسان و حاكمانی عەمامە بەسەری ئێران بكەین كە ئایا رازی دەبن رۆڵەكانی خۆیان لە وەها مەدرەسەگەلێك كە لە ناوچە كوردنشینەكاندا بوونی هەیە بخوێنن؟ ئایا رازی دەبن لە مەدرەسەێكدا كە بە دار دروست كرابێت و تەنیا وەسیلەی گەرم كەرەوەیشی بۆخاریێكی كۆنی نەوتی بێت منداڵەكانیان بخوێنن؟ یان منداڵەكانی ئەوان ( نور چشمین) و دەبێت لە ژێر دەستی باشترین مۆعەلم و لە باشترین مەدرەسەی تایبەتدا بخوێنن، چونكوو  باوكانی ئەوان خوێنی كەسانی هەژار دەمژن و ئەركی پاراستن و دامەزراندنی گروپە تیرۆیستیە شێعەكان لە ئەستۆی ئەوانە و  خەڵكی بەشمەینەتی ئێران دەبێت تاوانەكەی بدەن تاكوو منداڵانی سەرانی حیزبۆڵای لۆبنان و گروپە تیرۆریستەكانی عێراق و سوریە  لە باشترین حاڵەتدا بخوێنن. بە ئاوردانەوەێك لە چۆنیەتی ژیانی ئاغازادەگان بۆمان روون دەبێتەوە كە ئەوەی بۆ خۆیان دەیانەوێت قەد بۆ خەڵكی ئێرانیان ناوێت و لەوەها هەل و مەرجێكدا ئەركی سەر شانی خوێندكاران بە تایبەت خوێندكارانی زانكۆكان لە هەر كات قۆرستر دەبێت و ئەو چینە گرنگەی كۆمەڵگا دەبێت بە ئەركی مێژوویی خۆیان هەڵسن و چیتر نەهێڵن كە دەسەڵاتدارانی زاڵ بەسەر ئێراندا لە خەڵكی ئێران كەڵك وەر بگرن بۆ مەرامی تایبەتی خۆیان. ئەگەر سەیرێكی مێژوو بكەین دەبینین چینی خوێندكار و لاو دەور و نەقشێكی تایبەتیان هەبووە لە شۆرشەكانی جیهاندا و بە بەرز بوونەوەی دەنگی خوێندكاران بووە كە شۆرش و ئازادی بە ئاكام گەیشتوون، بۆیە دەبێت چینی خوێندكار و رەوشەنفكری ئێران بە گشتی و كوردستان بە تایبەتی دەنگ هەڵبرن و خەڵكی كۆمەڵگا وشیار بكەنەوە و خۆشیان ببن بە سەرقافلەی گۆران و بە دەستهێنانی ماف و ئازادی لە ئێراندا.


ڕێکه‌و 2014-09-28 12:08:57
به‌شی ( وتاره‌کان )







سیاسی